سلامت

خون بند ناف چیست؟

خون بند ناف

خون بند ناف (Cord blood) که به عنوان خون جفتی شناخته شده‌است که در جنین در حال تکوین داخل رحم جریان دارد. پس از تولد نوزاد، خون باقی‌مانده در بند ناف و جفت که غنی از سلول‌های بنیادی است به عنوان یک زباله بیولوژیک دور ریخته می‌شود. درحالیکه این خون حاوی سلول‌های بنیادی و سلول‌های خونساز است که می‌تواند برای درمان بیماریها استفاده شود.

مزایای سلول‌های بنیادی خون بند ناف

سلول‌های بنیادی که از بند ناف گرفته می‌شوند بسیار پر توان و نامیرا هستند و همچنین در اثر تکثیرهای پی در پی دچار پیری نمی‌شوند، به‌طوری‌که با تزریق یا جایگزینی آن‌ها در بافتهایی که آسیب جدی دیده اند می‌توانیم به بهبودی و تشکیل سلول‌های جدید بافت کمک نمائیم . همچنین دستیابی به این سلول‌ها بسیار آسان است.

مزایای استفاده از خون بند ناف

مغز استخوان و بند ناف هر دو واجد سلول‌های بنیادی خونسازند که به بازسازی مجدد سیستم خونی و نیز سیستم ایمنی بدن کمک می‌کنند.

مغز استخوان دارای بالاترین درصد از سلول‌های بنیادی خونساز (۱ تا ۳درصد) وخون بند ناف دارای ۰.۶ تا ۱ درصد سلول‌های پیش ساز خونی و بنیادی خونساز است. در خون محیطی نیز کمتر از ۰.۲ درصد سلول‌های بنیادی خونساز شناسایی شده‌است.

مزایای استفاده از خون بند ناف در مقایسه با مغز استخوان عبارتند از:

  1. میزان واکنش‌های رد پیوند علیه میزبان (GVHD) گیرندگان خون بند ناف نسبت به مغز استخوان کمتر است. GVHD واکنش جدی و گاه مرگبار به دنبال پیوند مغز استخوان است که در این حالت سلول‌های ایمنی فرد دهنده پیوند، به بدن میزبان حمله می‌کند و آسیب به بخش‌هایی از بدن میزبان را موجب می‌شود.
  2. حضور سلول‌های اولیه و نابالغ سیستم ایمنی در خون بند ناف سبب کاهش رد ایمنولوژیک پیوند نسبت به مغز استخوان می‌شود. به‌طوری‌که رد پیوند شدید در حدود ۶۰ درصد از پیوندهای خون بند ناف دیده شده‌است.
  3. با استفاده از خون بند ناف، امکان انجام پیوند موفق با تشابه کمتر HLA بین دهنده و گیرنده نسبت به خون مغز استخوان بیشتر است لذا تعداد زیادی گیرنده را در برخواهد گرفت.
  4. اهدای خون بند ناف خطری برای اهداکننده آن ( جنین و مادر) به دنبال ندارد.
  5. جمع‌آوری خون بند ناف نسبت به مغز استخوان ساده‌تر و آسان تر صورت می‌گیرد. به این ترتیب که پس از تولد نوزاد، بند ناف و جفت جدا و خون آن توسط کیسه یا سرنگ جمع‌آوری می‌شود. طی این فرایند به مادر و فرزند آسیبی وارد نمی‌شود. علاوه بر آن که این کار کاملاً بدون درد انجام می‌شود. این در حالی است که جمع‌آوری خون مغز استخوان نیازمند روش‌های جراحی است و معمولاً تحت بیهوشی صورت می‌گیرد و می‌تواند همراه با درد برای دهند باشد.
  6. میزان ابتلا به عفونت‌های ویروسی فرد دهنده از جمله سایتومگالو ویروس در خون بند ناف کمتر از خون مغز استخوان است.
  7. سلول‌های بنیادی و پیش‌سازی خون بند ناف نسبت به مغز استخوان قدرت تکثیر بیشتری دارند.
  8. به علت آن که روزانه تعداد بسیاری نوزاد متولد می‌شود، لذا تعداد زیادی واحد خونی در دسترس بوده که این امر استفاده از آن‌ها را آسان می سازد.
  9. مطالعات نشان داده اند که سلول‌های بنیادی بند ناف سلول‌های خونی بیشتری نسبت به مغز استخوان تولید می‌کنند.(سلول‌های خون بند ناف ده برابر سلول بیشتر تولید می‌کنند و بنابراین با تعداد کم سلول نیز می‌توان پیوند موفقی داشت)

بانک خون بند ناف

امروزه در اغلب کشورهای توسعه یافته بانک خون بند ناف وجود دارد که خون بندناف نوزاد به جای دور ریختن ذخیره نموده و در آینده برای خود او یا سایر بیماران استفاده می‌شود.والدین قبل از تولد نوزاد اقدام به ثبت نام در این بانک می‌کنند. بلافاصله بعد از زایمان، بندناف از نوزاد جدا می‌شود و توسط یک سوزن خون از بندناف و جفت جمع‌آوری و به کیسه‌های خون منتقل می‌شود. سپس خون بند ناف نوزاد منجمد و در بانک نگهداری می‌شود تا چنانچه نوزاد در بزرگسالی مبتلا به بیماریهایی نظیر سرطان خون شود برای درمان استفاده شود.

در ایران سالانه حدود ۱۱ هزار متقاضی ذخیره‌سازی خون بند ناف وجود دارد. در بانک خون بند ناف رویان نتایج آزمایش‌های HLA بیش از ۳۳ هزار نمونه ثبت شده‌ است. بر اساس آخرین آمار، بیش از ۷۸۰ هزار نمونه در ۱۳۴ بانک خصوصی در سراسر دنیا ذخیره‌سازی شده و در کشورمان نیز بیش از ۵۵ هزار نمونه در بانک خون بند ناف رویان ذخیره شده‌است.

انواع بانک‌ های خون بند ناف

با توجه به کاربردی بودن سلول‌های بنیادی خون بند‌ناف و نیز توجه به این مساله که در بیمارستان‌ها این خون به عنوان یک زباله بیولوژیک در نظر گرفته و دور ریخته می‌شود، تفکر استفاده و بازیافت این خون شکل گرفت و به این ترتیب اولین بانک خون بندناف با هدف ذخیره‌سازی و تامین سلول‌های بنیادی بند‌ناف جهت پیوند در فرانسه و سپس در سراسر جهان تاسیس شد.

بانک خون بند‌ناف عمومی موظف به پاسخگویی به نیاز جمعیت مردم است. انگیزه‌ها برای ذخیره خون بند‌ناف از فردی به فرد دیگر متغیر است. گاهی پدر و مادر یک نیاز فوری به پیوند سلول‌های بنیادی برای درمان بیماری یکی از افراد خانواده، خواهر و برادر یا اقوام نزدیک دارند و این انگیزه‌ای برای ذخیره‌سازی است و عده‌ای نیز خون بند‌‌ناف را برای استفاده عموم مردم و افراد دیگر برای پیوند اهدا می‌کنند و دسته‌ای نیز برای کار‌های تحقیقاتی همکاری می‌کنند. بر این اساس بانک‌های خونی بند‌ناف به سه دسته تقسیم می‌شود:

۱ ـ بانک خون بند‌ناف عمومی: نمونه‌هایی که به طور خیر‌خواهانه برای اهدا به دیگران یا برای تحقیقات کاربرد دارند، نگهداری می‌کند. البته گاهی ممکن است بعضی بانک‌های عمومی برای خانواده‌هایی که یک بیماری شناخته شده قابل درمان با سلول بنیادی دارند، خون نوزاد را برای مدت کوتاهی فقط برای همان خانواده نگهداری کنند. در بین نمونه‌ها آنهایی که استاندارد‌ها را دارا نباشد برای کارهای تحقیقاتی به کار گرفته می‌شود.

۲ ـ بانک خون بند‌ناف خصوصی: که خون را فقط برای خود نوزاد یا خانواده او نگهداری می‌کند و در قبال مراحل نگهداری، جمع‌آوری و ذخیره‌سازی هزینه از خانواده نوزاد دریافت می‌کند.

۳ ـ بانک خون بند‌ناف ترکیبی: هر دو نوع فعالیت را دارد و از هزینه‌های دریافتی در قسمت خصوصی نیاز‌های مالی خود در بانک عمومی را رفع می‌کند. در آینده در صورت انصراف والدین در بخش خصوصی نمونه خون آن خانواده با رضایت شخصی آنها برای استفاده عموم به بخش عمومی انتقال می‌یابد.

در ایران سه بانک عمومی خون بندناف در پژوهشگاه رویان، سازمان انتقال خون و مرکز پیوند مغز استخوان بیمارستان شریعتی و یک بانک خصوصی بندناف در شرکت بن یاخته‌های رویان مشغول به فعالیت هستند.

اولین پیوند خون بند‌ ناف

اولین پیوند خون بند‌ناف سال ۱۹۸۸ میلادی در فرانسه و توسط دکتر گلوکمن به یک کودک مبتلا به کم‌خونی فانکونی که نوعی کم‌خونی مادرزادی است با موفقیت انجام شد. او با پیوند سلول‌های بنیادی خون بند‌ناف خواهر تازه متولد شده خود، تحت درمان قرار گرفت. از آن زمان تاکنون صدها پیوند موفق خون بند‌ناف صورت گرفته و مراکز بزرگ ذخیره این سلول‌ها در کشورهای مختلف جهان تاسیس شده است.

آمار نشان می‌دهد هر ساله حدود ۳۰ هزار نفر با بیماری‌هایی که با پیوند سلول‌های بنیادی مغز استخوان، قابل درمان است شناسایی می‌شوند و حدود ۷۵ درصد این بیماران قادر به یافتن یک داوطلب مناسب برای اهدای خون مغز استخوان نیستند.

از سوی دیگر جستجوی اهدا کنندگان مغز استخوان و محدودیت‌های دیگر، زمان بسیاری به خود اختصاص داده و استفاده از پیوند سلول‌های مغز استخوان را محدود می‌کند. اما ذخیره خون بندناف که تعداد اهدا‌کننده بیشتری می‌تواند داشته باشد‌، زمان را برای مبتلایان به لوسمی‌های حاد، کم‌خونی‌ها و نقایص ایمنی که در زمان کوتاهی می‌میرند کوتاه‌تر می‌کند.

امروزه تحقیقات گسترده‌ای به منظور درمان بیماری‌ها و ضایعات عصبی، ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده قلبی و استخوانی، ترمیم سوختگی‌ها و ضایعات پوستی، ترمیم لوزالمعده و ترشح انسولین و ترمیم دیگر بافت‌های آسیب‌دیده با استفاده از سلول‌های بنیادی مغز استخوان، خون بندناف و دیگر سلول‌های بنیادی یک فرد بالغ درحال انجام است.

بیماری‌هایی که با خون بند‌ ناف درمان می‌شوند

در حال حاضر بیش از ۸۰ بیماری می‌تواند توسط سلول‌های بنیادی خون بندناف درمان شود که شامل لوکمی، نوروبلاستوما، بیماری سلول‌های داسی شکل، دیابت نوع یک، فلج مغزی و بیماری کراب است.

بیش از ۱۱۴ مطالعه و بررسی آزاد بر روی خون بندناف در حال انجام است، این آزمون‌ها و آزمایش‌ها توانمندی بالقوه خون و بافت بندناف را به منظور بررسی سکته مغزی، بیماری‌های ریوی، بینایی، ناباروری و بیماری‌های قلبی کشف کرده‌اند.

اختلالات سلول‌های بنیادی: کم‌خونی آپلاستیک، کم‌خونی فانکونی، هموگلوبینوری حمله‌ای شبانه (PNH)

لوسمی حاد: AML، ALL، لوسمی تمایز نیافته حاد

لوسمی مزمن: CML

بیماری‌ های نقص در تولید لنفوسیت ها: لنفوم غیر هوچکین، لنفوم هوچکین

ناهنجاری‌های ارثی گلبول‌ های قرمز: تالاسمی ماژور، کم خونی سلولی داسی شکل

اختلالات سیستم ایمنی مادرزادی: سندرم کاستمن، نقص چسبندگی لکوسیتی، سندرم دی جورج

بیشترین استفاده بانک خون بندناف کجاست؟

در حال حاضر بیشترین استفاده از بانک خون در درمان سرطان خون اطفال بوده و نتیجه خوبی هم از آن حاصل شده است.

به گزارش ایسنا، بیش از ۵۰۰ بانک خون بندناف در سراسر جهان وجود دارد و تاکنون ۴۰ هزار پیوند خون بندناف در جهان صورت گرفته و این در حالی است که سالانه حدود سه هزار پیوند جدید به این آمار اضافه می‌شود و اکثر آنها کودکانی هستند که زندگی خود را به وسیله خون بند ناف و جفت بهبود بخشیده‌اند.

آنچه که باید از ذخیره‌ سازی خون بندناف در سال ۲۰۱۸ انتظار داشت 

در سال ۲۰۱۷ شاهد کار دانشمندان و متخصصان در زمینه سلول‌های بنیادی خون و بافت بندناف بودیم، کار جدید به منظور حمایت از خانواده‌ها در برابر هزینه‌های درمان با استفاده از سلول‌های بنیادی صورت گرفت و آن همان راه‌اندازی و برگزاری موفقیت آمیز روز جهانی خون بندناف بود و مهم‌تر از تمام این موارد این بود که در سال ۲۰۱۷ سلول‌های بنیادی خون بندناف مورد استفاده قرار گرفت تا طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها و شرایط حاد را بیش از پیش درمان شود.

با آزمایش‌ها جدیدی که در دست اجرا است و تحقیقات نوین، این امر بسیار جالب و مهیج به نظر می‌رسد که این امکان وجود داشته باشد که در سال ۲۰۱۸ شاهد این باشیم که بیماران بیشتری با استفاده از سلول‌های بنیادی خون بندناف حتی بیش از پیش و برای بیماری‌های مختلفی درمان شوند.

همچنین این امکان و احتمال وجود دارد که سلول‌های بنیادی مزانشیمی حاصل از بافت بندناف به عنوان یک ماده ارزشمند درمانی پدیدار شده و حوزه کاملا جدید از درمان را برای درمان بیمارها و شرایط خاص باز کند که در آنها سلول‌های بافت‌ استخوان، ماهیچه و تاندون آسیب دیده‌اند.

با وجود مدت کوتاهی که از آغاز تحقیقات در مورد سلول‌های بنیادی می‌گذرد، اما این علم، مرزهای بسیاری را در نور دیده و جهان زیست شناسی و پزشکی را دچار تحول کرده است، سلول‌های بنیادی بندناف دارای پتانسیل بسیار بالای درمانی است که در اثر تکثیرهای پی‌درپی دچار پیری نمی‌شوند و برای درمان و یا کاهش شدت بیماری‌های صعب‌العلاج به کار گرفته می‌شود.

بایزید قادری در گفت و گو با خبرنگار ایسنا، اظهار کرد: پیوند سلول‌های بنیادی یعنی گرفتن سلول‌های بنیادی از خون محیطی بندناف یا از مغز استخوان و تجویز مجدد آن به فرد بیمار است.

وی با بیان اینکه بیماری‌هایی که منشاء خونی دارند به کمک سلول‌های بنیادی قابل درمان هستند، تصریح کرد: انواع سرطان خون، تالاسمی، کم‌خونی مادرزادی و نقص سیستم ایمنی با استفاده از سلول‌های بنیادی خون بندناف قابل درمان است، همچنین این سلول‌ها در مراحل پس از شیمی درمانی در درمان انواع سرطان‌ها می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

متخصص سرطان خون در بیمارستان توحید سنندج، گفت: بانک خون، خون بندناف نوازد را در هنگام تولد ذخیره می‌کند تا در آینده جهت درمان بیماری صعب‌العلاج برای صاحب نمونه و یا سایر بیماران استفاده شود.

وی افزود: سلول‌های بنیادی توانایی تبدیل به سلول‌های دیگر را هم دارد ، و به طریق آلوژن و اتولوگ قابل پیوند هستند.

قادری، بیان کرد: پیوند آلوژن، گرفتن سلول‌های بنیادی از فرد دهنده و تجویز آن به فرد بیمار است، اما پیوند اتولوگ گرفتن سلول‌های بنیادی بیمار و تجویز آن به خود بیمار است.

افراد می‌توانند خون بندناف را اهدا کنند 

وی با اشاره به اینکه افراد می‌توانند خون بندناف را اهدا کنند، عنوان کرد: بانک خون، خون بندناف نوازد را در هنگام تولد ذخیره می‌کند تا در آینده جهت درمان بیماری صعب‌العلاج برای صاحب نمونه و یا سایر بیماران استفاده شود.

تعداد سلول‌های خون بندناف کم است 

متخصص سرطان خون در بیمارستان توحید سنندج، ذکر کرد: خون بندناف برای انواع بیماری‌های کودکان قابل درمان است، اما تنها ایراد بندناف این است که تعداد سلول‌های آن برای درمان بیماری بزرگسالان کافی نیست.

قادری گفت: نگهداری خون بندناف بسیار با ارزش است و در آینده احتمال دارد پزشکان بتوانند به وسیله خون بندناف بسیاری از بیمارهای کبد، قلب و نارسایی قلبی را پیوند و درمان کنند.

وی با بیان اینکه خون موجود در بندناف نوازد که در هنگام تولد دور ریخته می‌شود، سرشار از سلول‌های بنیادی است، افزود: فرصت ذخیره سازی سلول‌های بنیادی خون بندناف تنها یکبار برای هر فرد در طول دوران زندگی و در هنگام تولد وجود دارد.

بیشترین استفاده رویان در درمان سرطان خون اطفال بوده است 

سعید آبرون، مدیر فنی بانک خون بند ناف رویان، گفت: تاکنون ۱۰۵ هزار نمونه خون در بانک خون بندناف رویان ذخیره سازی شده است که بیشترین استفاده آن در درمان سرطان خون اطفال بوده است.

آبرون اظهار کرد: بانک خون بندناف رویان اولین بانک خون بندناف کشور است که از سال ۱۳۸۴ فعالیت خود را آغاز کرد.

وی افزود: در بانک خون بندناف رویان نمایندگی کردستان در سال ۸۸ آغاز به کار کرده، ۹۰۰ نمونه خون ذخیره سازی شده است و امیدواریم این میزان افزایش یابد تا به درمان بیماری‌ها به ویژه بیماری‌های اطفال کمک کند.

مدیر فنی بانک خون بندناف رویان، عنوان کرد: به خانواده‌ها توصیه می‌شود که اقدام به ذخیره سازی خون در این بانک کنند و در تامین سلامت فرزندان و خانواده خود تاثیر گذار باشند.

وی با اشاره به اینکه بانک خون در سراسر کشور نمایندگی دارد، اعلام کرد: خانواده‌ها می‌توانند از طریق اینترنت وارد سایت شده و اطلاعات لازم را کسب کنند و یا با مراجعه به دفتر نمایندگی استان، سلامتی را برای خانواده خود ذخیره کنند.

 

هزینه ذخیره‌ سازی و نگهداری نمونه خون بند ناف

در شرکت بن یاخته‌های رویان :

از ابتدای فروردین ١٣٩٧، هزینه نگهداری نمونه خون بند ناف در سال اول به همراه آزمایشات اولیه که بر روی نمونه خون بند ناف انجام می شود به صورت ذیل اعلام می‌گردد:

شهر تهران:

  • هزینه عقد قرارداد بدون  انجام آزمایش HLA، ٢٩,٠٠٠,٠٠٠ ریال
  • هزینه عقد قرارداد با انجام  آزمایش HLA، ٣٢,٠٠٠,٠٠٠ ریال

شهرهای دارای دفاتر نمایندگی:

  • هزینه عقد قرارداد بدون انجام آزمایش HLA، ٠٠٠, ٣٣٠, ٢۶ ریال
  • هزینه عقد قرارداد با آزمایش HLA، ٠٠٠, ٣٣٠, ٢٩ ریال
  • حق دفتر نمایندگی ٠٠٠, ۶٧٠, ٢ ریال

فسخ قرارداد:

در صورت فسخ قرارداد به دلیل حجم و کانت پایین مبلغ ٢,۵٠٠,٠٠٠ ریال فقط از قراردادهای تهران کسر و الباقی هزینه عودت می‌گردد. بنابراین در شهرستان‌ها بابت فسخ قرارداد مبلغی بجز حق دفتر نمایندگی از مشتری کسر نخواهد شد.

تخفیف:

در صورتی که بخواهید خون بندناف فرزند دو قلوی خود را تا آخر سال ١٣٩٧ ذخیره سازی کنید، بانک خون بندناف رویان تخفیف عقد قرارداد به شرح زیر در نظر گرفته است:

  • تخفیف قل دوم قراردادهای منعقده در تهران مبلغ ۶,۵٢۵.٠٠٠ (شش میلیون و پانصد و بیست و پنج هزار) ریال است .
  • تخفیف قل دوم قراردادهای منعقده در مراکز استان ها مبلغ ۶,١۵٠.٠٠٠ (شش میلیون و صد و پنجاه هزار) ریال است .

اگر برای ذخیره سازی خون بندناف فرزند اولتان اقدام کرده اید و قصد دارید خون بندناف فرزند دومتان را تا آخر سال ١٣٩٧ ذخیره سازی کنید، شامل تخفیف بانک خون بندناف رویان به شرح زیر می شوید:

  • تخفیف فرزند دوم قراردادهای منعقده در تهران مبلغ ٣,٩١۵.٠٠٠ (سه میلیون و نهصد و پانزده هزار) ریال است .
  • تخفیف فرزند دوم قراردادهای منعقده در مراکز استانها مبلغ ٣,٧٠٠.٠٠٠ (سه میلیون و هفتصد هزار) ریال است .
شارژ سالیانه

از سال دوم مبلغ یک میلیون و چهارصد هزار ریال (١,۴٠٠.٠٠٠ ریال) با احتساب نه درصد مالیات بر ارزش افزوده هزینه شارژ سالیانه و نگهداری نمونه خون بندناف در بانک خون بندناف رویان می باشد که از خانواده دریافت خواهد شد.

امکان پرداخت شارژ ۵ ساله و ١٠ ساله:
از ابتدای سال ١٣٩۵ امکان پرداخت شارژ سالیانه به صورت ۵ ساله و ١٠ ساله جهت اعضای محترم بانک خون بندناف رویان فراهم شده است که به شرح ذیل اعلام می شود:

  • هزینه نگهداری پنج سال : ۵,۶٠٠.٠٠٠ ریال
  • هزینه نگهداری ده سال : ١٠,٨۵٠.٠٠٠ ریال
  • لازم به توضیح است اعضایی که دارای بدهی معوقه باشند هزینه های نگه داری ۵ ساله و ١٠ ساله شامل معوقات می شود.

منابع

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *